على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3630

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ن ن ( nun ) حرف بيست و نهم از الفباى فارسى و حرف بيست و پنجم از الفباى ابتثى و حرف چهاردهم از الفباى ابجدى و در حساب جمل پنجاه بشمار آيد و آن را نون گويند . و در زبان فارسى اين حرف گاه بلام بدل شود چون نيلوفر و ليلوفر و گاه بجاى ميم واقع گردد چون بام و بان و گاه بجاى لام چون چندل و چندن و گاه بجاى كلمه است واقع شود چون خوشن بجاى خوش است و نيكن بجاى نيك است و گاه براى نسبت آن را استعمال مىكنند مانند ريمن منسوب بريم و پاداش منسوب بپاداش . و در زبان تازى چون حرف ن قبل از حرف د و ل و م و و وى واقع شود در تلفظ آن را حذف كرده و حرف ما بعد وى را مشدد تلفظ مىكنند . مانند : من رب و من ليل و من ما و من واحد و من يكن كه مرب و مليل و مما و مواحد و مىكن مىخوانند . ن ( nun ) ع . قوله تعالى : ن وَ الْقَلَمِ : اسم نهرى است در بهشت . قال له عز و جل : اجمد فجمد فصار مدادا و ملك يؤدى اى القلم و اسم محمد صلى اللّه عليه و آله فى القرآن . و ن : از حروف هجاء است و بر چند وجه مىباشد : يكى نون تاكيد كه بر دو قسم است : ثقيله و خفيفه . و ديگرى نونى كه در فعل مضارع براى متكلم مع الغير زياد مىكنند . و سيومى نون تثنيه كه هميشه مكسورست . و چهارمى نون جمع كه هميشه مفتوح است . و پنجمى نون بدل از واو در مثل صنعانى و بهرانى منصوب بصنعاء نام قريه‌اى و بهراء نام قبيله‌اى كه قياس صنعا وى و بهرا - وى بوده . ن ( na ) ع . كلمه امر از نأى . ر . نأى . نا ( n ) پ . يكى از حروف است كه چون در اول كلمه درآيد آن را منفى مىسازد يعنى معناى صفت توصيفى را از آن سلب مىكند مانند ناپايدار يعنى چيزى كه پايدار نيست و نااصل يعنى آنكه اصل و نژاد ندارد و هر گاه در آخر كلمه درآيد محل و مكان را مىرساند مانند پهنا و تيز نار و درازنا يعنى محل پهنى و محل تيزى و محل درازى . نا ( n ) ا . پ . آب و ماء . و طعنه و سرزنش و ملامت . و سرزنش‌كننده و ملامت كننده . و ناونى و ناى و حلقوم . نا ( n ) ع . ضمير متكلم مع الغير بمعنى ما كه هم ملحق باسم مىگردد مانند كتابنا : يعنى كتاب ما و هم به آخر فعل ملحق مىگردد مانند ضربنا : يعنى زديم ما و ضربنا : يعنى زد ما را . ناآباد ( n - b d ) ص . پ . ويران شده و خراب شده . ناات ( na'a t ) ص . ع . رجل نأات : مرد با ناله و فغان . نأات ( na'a t ) و نأاج ( na'a j ) ا . ع . شير بيشه . ناآزاد ( n - z d ) ص . پ بداصل و بدنژاد . ناآزموده ( n - zmude ) ص . پ . بىتجربه و بىوقوف . نااستاد ( n - ost d ) ص . پ . ناآزموده كار و بىوقوف . نااستادى ( n - ost di ) ا . پ .